Жұмыс іздегенде көпшілік тек жеке сайттар мен таныстарға сүйенеді, ал мемлекеттің жұмыспен қамту жүйесі — enbek.kz биржасы, жұмыспен қамту орталықтары және субсидияланатын бағдарламалар — назардан тыс қалады. Ал онда тәжірибесіз жастарға, зейнеткерлік жасқа жақын адамдарға және кәсібін ауыстырғысы келетіндерге нақты мүмкіндіктер бар: мемлекет жалақының бір бөлігін төлейтін орындар, тегін кәсіби курстар, ресми жұмыссыз мәртебесі. Бұл мақалада бәрін ретімен түсіндіреміз: қайда тіркелу, қандай бағдарламалар бар, кімге қолжетімді және қалай өтінім беру.
- Enbek.kz — мемлекеттік еңбек биржасы: тегін, вакансиялар базасы үлкен, әсіресе өңірлерде.
- Жұмыспен қамту орталығы (Мансап орталығы) — бағдарламаларға қатысу үшін дәл сонда тіркелесіз.
- Негізгі бағдарламалар: «Жастар практикасы», «Алғашқы жұмыс орны», «Күміс жас», әлеуметтік жұмыс орындары, қоғамдық жұмыстар, тегін кәсіби оқыту.
- Шарттар жыл сайын өзгереді — нақты жас шегі мен төлем мөлшерін enbek.kz-те тексеріңіз.
- Мемлекеттік және жеке алаңдарды қатар қолданған дұрыс.
Enbek.kz: не бар және қалай тіркелу
Enbek.kz — Электрондық еңбек биржасы, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ресми алаңы. Мұнда жұмыс берушілер вакансияларды тегін орналастырады, сондықтан база үлкен: мемлекеттік мекемелер, ірі кәсіпорындар, өңірлік компаниялар. Жұмысшы мамандықтар — жүргізуші, аспаз, құрылысшы, өндіріс жұмысшысы, медбике, мұғалім — бойынша ұсыныс әсіресе көп.
Тіркелу: сайтқа немесе мобильді қосымшаға ЭЦҚ не eGov mobile арқылы кіріп, «Ізденуші» бөлімінде резюме толтырасыз. Резюме толық болуы керек: мамандық, тәжірибе, білім, қала — іздеу мен бағдарламаларға іріктеу сол деректер бойынша жүреді. Одан кейін вакансияларға тікелей өтінім беруге, жұмыс берушілердің шақыруын алуға және бағдарламаларға электронды өтінім жіберуге болады.
Сайтта бөлек бөлімдер бар: «Вакансиялар», «Кәсіби оқыту», «Мемлекеттік бағдарламалар», «Мансап орталықтары» — соңғысында өз аудандық орталығыңыздың мекенжайы мен байланысы көрсетілген.
Жұмыспен қамту орталығы және жұмыссыз мәртебесі
Мемлекеттік бағдарламалардың көбіне қатысу үшін тұрғылықты жеріңіздегі жұмыспен қамту орталығында (қазір көп өңірде «Мансап орталығы» деп аталады) ізденуші немесе жұмыссыз ретінде тіркелу қажет. Тіркелу тегін, өтінімді enbek.kz арқылы онлайн немесе орталыққа барып беруге болады.
Жұмыссыз мәртебесі не береді:
- субсидияланатын бағдарламаларға («Жастар практикасы», «Күміс жас», әлеуметтік жұмыс орындары) қатысу құқығы;
- тегін кәсіби оқытуға жолдама;
- жағдайға байланысты — жұмыссыздық бойынша әлеуметтік төлем (Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан, бұрын жұмыс істеп, аударым жасағандарға);
- мансап кеңесшісінің көмегі: резюме, вакансия таңдау, жұмыс берушіге жолдама.
Міндеттер де бар: орталық ұсынған лайықты вакансияларды қараусыз қалдырмау, белгіленген мерзімде байланысқа шығу. Себепсіз бас тартулар мәртебені тоқтатуға әкелуі мүмкін.
Мемлекеттік бағдарламалар: кімге не
Бағдарламалардың атауы мен шарттары мерзімді түрде жаңарады, сондықтан төмендегі кесте — бағдар. Нақты жас шегі, мерзім мен төлем мөлшерін enbek.kz-тегі «Мемлекеттік бағдарламалар» бөлімінен немесе орталықтан тексеріңіз.
| Бағдарлама | Кімге | Мәні |
|---|---|---|
| Жастар практикасы | Оқу орнын бітірген, мамандығы бойынша тәжірибесі жоқ жастар | Жұмыс беруші жас маманды практикаға алады, жалақыны мемлекет субсидиялайды; практикадан кейін тұрақты жұмысқа алуы мүмкін |
| Алғашқы жұмыс орны | Тәжірибесі жоқ жастар | Ұзағырақ мерзімге субсидияланатын жұмыс орны; мақсаты — алғашқы тұрақты тәжірибе беру |
| Күміс жас | Зейнеткерлік жасқа жақын азаматтар | Жұмыс берушіге оларды алғаны үшін жалақы субсидиясы |
| Ұрпақтар келісімшарты | Зейнетке шығатын маман + оның орнына келетін жас | Тәжірибелі қызметкер зейнетке дейін жас маманды үйретеді, мемлекет қолдайды |
| Әлеуметтік жұмыс орындары | Әлеуметтік осал топтар: көпбалалы, мүгедектігі бар адамдар, ұзақ жұмыссыздар және т. б. | Жұмыс берушіде субсидияланатын орын, әдетте бірнеше айға |
| Қоғамдық жұмыстар | Тіркелген жұмыссыздар | Уақытша ақылы жұмыс (абаттандыру, мұрағат, әлеуметтік көмек), негізгі жұмыс табылғанша |
| Бастау Бизнес | Өз ісін бастағысы келетіндер | Кәсіпкерлік негіздерін тегін оқыту; кейін грант немесе жеңілдікті несиеге өтінім беруге мүмкіндік |
Жаңа түлектерге кеңес. «Жастар практикасы» — резюмеге мамандық бойынша алғашқы жолды жазудың ең оңай жолы. Жалақысы нарықтан төмен болса да, бірнеше айдан кейін сіз «тәжірибесіз» емес, «практикадан өткен» маман боласыз — бұл жеке компанияларға өтінім бергенде айырмашылық жасайды. Тәжірибесіз резюмені қалай күшейту керектігі — осы мақалада.
Тегін кәсіби оқыту
Жұмыспен қамту орталықтары арқылы қысқа мерзімді кәсіби курстарға тегін жіберіледі. Бағыттар өңірге және сұранысқа байланысты: жүргізуші (C, D санаттары), дәнекерлеуші, электрик, аспаз, кондитер, шаштараз, тігінші, 1С операторы, IT-негіздері, медициналық кіші персонал. Кейбір бағдарламаларда оқу кезінде шәкіртақы төленеді, оқу орнына жол ақысы өтеледі.
Қалай қатысу: орталықта тіркеліп, мансап кеңесшісімен бағытты таңдап, өтінім бересіз. Курс аяқталғанда куәлік беріледі, ал орталық оқу бітірген мамандықпен жұмысқа орналасуға көмектеседі. Кәсібін ауыстырғысы келетіндер мен ұзақ уақыт жұмыс істемегендер үшін бұл — ең арзан бастама.
Қадам-қадаммен: өтінім беру
- ЭЦҚ немесе eGov mobile дайындаңызEnbek.kz-ке кіру мен электронды өтінім беру үшін қажет. ЭЦҚ жоқ болса — ХҚКО-да немесе eGov mobile арқылы алуға болады.
- Enbek.kz-те резюме толтырыңызМамандық, тәжірибе, білім, қала, қалаған жалақы. Толық резюме — бағдарламаларға іріктелудің шарты.
- Жұмыспен қамту орталығына өтінім беріңізОнлайн (сайт арқылы) немесе барып. Ізденуші не жұмыссыз ретінде тіркелесіз, мансап кеңесшісі тағайындалады.
- Бағдарламаны таңдаңызКеңесшімен бірге: жасыңызға, тәжірибеңізге, жағдайыңызға қайсысы сай — практика, субсидияланатын орын, оқыту.
- Жұмыс берушіні табыңызБағдарламаға қатысатын жұмыс берушілердің тізімі орталықта бар; өзіңіз тапқан компанияны да қосуға болады — ол бағдарламаға өтінім береді.
- Еңбек шартын жасаңызБағдарлама бойынша жұмыс та ресми рәсімделеді: жазбаша еңбек шарты, ЕСУТД-да тіркеу. Шартсыз «практика» — заңсыз.
Артықшылықтары мен кемшіліктері
Артықшылықтары: тегін; тәжірибесіз және жасы үлкен ізденушілерге нақты мүмкіндік; ресми рәсімдеу; тегін оқыту; өңірлерде жеке сайттардан гөрі вакансия көбірек.
Кемшіліктері: процесс баяу — өтінімнен жұмысқа дейін апталар кетуі мүмкін; бағдарлама бойынша жалақы көбіне нарықтан төмен; өтінімдер сұрыпталмайды, кеңсе және білікті мамандықтарға ұсыныс аз; шарттар жиі өзгереді.
Сондықтан ең дұрыс стратегия — қатар жүру: enbek.kz-те тіркеліп, бағдарламаларға өтінім беру, сонымен бірге жеке платформаларда іздеу. rabotaplus.kz-те резюме толтырсаңыз, AI бүкіл Қазақстан бойынша сәйкес келетін вакансияларды бірінші көрсетеді, ал жұмыс беруші 72 сағат ішінде жауап беруге міндетті — мемлекеттік процесс жүріп жатқанда жеке компаниялардан ұсыныс алып қалуыңыз әбден мүмкін. Сұхбатқа шақырса, сұхбат сұрақтарына дайындық мақаласы көмектеседі.
Сақ болыңыз. Мемлекеттік бағдарламаларға қатысу үшін ешкімге ақша төленбейді. «Бағдарламаға тіркеу», «кезекті жылдамдату», «құжат рәсімдеу» үшін ақы сұрайтындар — алаяқтар. Барлық қызметтер enbek.kz-те және жұмыспен қамту орталықтарында тегін.
Мемлекеттік және жеке вакансияларды бір жерден қараңыз
rabotaplus.kz-те резюме жасаңыз — AI бүкіл Қазақстан бойынша тәжірибеңізге сәйкес вакансияларды бірінші көрсетеді. Ізденушілерге тегін, жұмыс берушілер БСН арқылы тексерілген, жауап — 72 сағат ішінде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Enbek.kz сайтында қалай тіркелуге болады?
Enbek.kz — Электрондық еңбек биржасы. Тіркелу ЭЦҚ немесе eGov mobile арқылы жүргізіледі: «Ізденуші» ретінде кіріп, резюме толтырасыз, сосын вакансияларға өтінім бере аласыз. Жұмыссыз мәртебесін алу және мемлекеттік бағдарламаларға қатысу үшін тұрғылықты жеріңіздегі жұмыспен қамту орталығына (Мансап орталығы) жүгіну немесе сайт арқылы электронды өтінім беру керек.
«Жастар практикасы» бағдарламасы кімге арналған?
Оқу орнын жақында бітірген, мамандығы бойынша тәжірибесі жоқ жастарға арналған. Мемлекет практика кезінде жалақыны субсидиялайды, ал жұмыс беруші жас маманды белгілі бір мерзімге (әдетте бірнеше ай) қабылдайды және кейін тұрақты жұмысқа алуы мүмкін. Жас шегі, мерзімі мен төлем мөлшері жыл сайын нақтыланады — актуалды шарттарды enbek.kz-те немесе жұмыспен қамту орталығында тексеріңіз.
«Күміс жас» бағдарламасы деген не?
Зейнеткерлік жасқа жақындаған, жұмыс табу қиынға соғатын азаматтарға арналған бағдарлама: жұмыс беруші оларды жұмысқа алса, мемлекет жалақының бір бөлігін белгілі бір мерзімге субсидиялайды. Қатысу үшін жұмыспен қамту орталығында ізденуші ретінде тіркелу керек.
Мемлекет арқылы тегін кәсіп үйренуге бола ма?
Иә. Жұмыспен қамту орталықтары арқылы қысқа мерзімді кәсіби оқыту курстарына (жүргізуші, аспаз, дәнекерлеуші, шаштараз, IT-негіздері және т. б.) тегін жіберіледі, кейбір жағдайда оқу кезінде шәкіртақы төленеді. Кәсіпкерлікті бастағысы келетіндер үшін «Бастау Бизнес» оқыту бағдарламасы бар. Курстар тізімі мен шарттары өңірге байланысты.
Мемлекеттік бағдарлама мен жеке жұмыс іздеу сайттарын қатар қолдануға бола ма?
Әрине, бұл ең тиімді жол. Enbek.kz-те тіркелу мемлекеттік бағдарламалар мен субсидияланатын орындарға жол ашады, ал rabotaplus.kz сияқты платформаларда жеке компаниялардың вакансиялары мен AI-іріктеу бар. Екі жерге де резюме қойып, өтінімдерге тез жауап берсеңіз, жұмыс табу мерзімі қысқарады.